جامونه

رازهای ناگشوده مکعب باستانی

رها کیانی 00:14 - 1398/05/18

جامونه آماده است تا با اجاره آپارتمان مبله در تهران اقامتی دلنشین و به یاد ماندنی را برای شما رقم بزند

«کعبه زرتشت» بنایی است باستانی و بسیار مهم در زمان خود که هنوز هیچ چیز از کاربری آن نمی دانیم. اینجا را «کعبه زرتشت» نامیده اند. نامی اشتباه برای بنایی که هیچ چیز از آن نمی دانیم؛ هم از کاربری اش و هم از نام اصلی اش بی اطلاعیم.

 بنایی که از اسرار آمیز ترین ساخته های به جا مانده از تاریخ برای مورخین و باستان شناسان ایران است. بنای سنگی بزرگ مکعب مانندی در مجموعه نقش رستم و در جوار گوردخمه شاهنشاهان هخامنشی و نقوش برجسته گروهی از شاهنشاهان آغازین ساسانی، که در دوران اسلامی مردم با توجه به شکل اش آن را «کعبه» و با اطلاع به بازگشت اش به دوران پیش از اسلام، به زرتشت پیامبر باستانی ایران نسبت داده و «کعبه زرتشت» نامیدند. این بنا چیست و کاربری اش در دوران باستان چه بوده است؟

تاریخ کاوش

 از زمانی که پای جهانگردان و محققان غربی به ایران باز شد، به خصوص از دوره صفوی به بعد، عده زیادی از بنای عظیم و باشکوه «کعبه زرتشت» بازدید کرده و مشاهدات خود را به همراه طرح هایی ابتدایی از آن ثبت کردند، منتهی تا قرن بیستم میلادی، نزدیک به نیمی از قسمت پایین این بنا هنوز در دل خاک بود و نیاز به کاوش داشت.

جامونه با تنوعی چشم گیر در موارد پیشنهادی، دست شما را در انتخاب بهترین گزینه درباره  اجاره آپارتمان مبله  باز می گذارد

 نخستین اظهار نظرهای علمی درباره این بنای راز آلود به حدود ۸۰ سال پیش بر می گردد؛ به زمانی که هیأت موسسه شرق شناسی دانشگاه شیکاگو در دهه ۱۹۳۰ میلادی در تخت جمشید مشغول به کاوش شد و بررسی و ثبت و ضبط بنای «کعبه زرتشت» نیز به طور اصولی آغاز شد. «ارنست هرتسفلد» - نخستین سرپرست هیات آمریکایی متوجه شد که بخش اصلی مجموعه نقش رستم را بارویی خشتی محصور کرده که «کعبه زرتشت» نیز درون آن قرار دارد.

هرتسفلد اطمینان داشت که گوردخمه های شاهانه و «کعبه زرتشت» به دوره هخامنشی تعلق دارند، اما حدس میزد که قدمت باروی نقش رستم به اوایل دوره ساسانی (حدود قرن س وم میلادی) باز می گردد. اما تا زمانی که این بار و کاوش با بررسی اصولی نشده در تاریخ گذاری قطعی آن بایستی تأمل کرد. شش سال بعد، «اریک اشمیت» به سرپرست بعدی هیأت آمریکایی - در سال ۱۹۳۶ میلادی بخش هایی از اطراف «کعبه زرتشت» را خاکبرداری و پایه آن را آشکار کرد. حین این کاوش ها بر روی دیوار شرقی «کعبه زرتشت» کتیبه ای مبسوط به پارسی میانه (پهلوی ساسانی) از شاپور اول ساسانی (۲۴۱ تا ۲۷۲م) پیدا شد. سه سال بعد، در حالی که ابرهای سیاه جنگ دوم جهانی در افق به چشم می خورد.

 اشمیت در یکی از آخرین اقدامات میدانی خود، دیگر قسمت های اطراف «کعبه زرتشت» را نیز کاوش کرد و بر روی دیوار غربی آن نسخه دیگری به پارسی میانه (پهلوی اشکانی) و بر روی دیوار جنوبی نسخه یونانی کتیبه شاپور را یافت. علاوه بر این، با ادامه کاوش ها در ادامه دیوار شرقی کتیبه دیگری به پهلوی ساسانی پیدا شد که ظاهرا در حدود ۲۸۵ میلادی، «کرتیر» موبدی زرتشتی و از شخصیت های اسرار آمیز اوایل دوره ساسانی زیر کتیبه شاپور کنده بود.

هم گرمسیر و هم سردسیرجامونه؛ اجتماعى از ميهمانان و ميزبانان برای اجاره آپارتمان مبله است

 تلاش برای رازگشایی از کاربری این بنا ناکام ماند و باستان شناسان نتوانستند دلیلی برای وجود این بنا و چیستی و چرایی ساخت آن بیاورند. با اتمام این فصل از کاوش ها، تاکنون دیگر کاوش های باستان شناختی دیگری در «کعبه زرتشت» یا کل نقش رستم انجام نشده است. اما کاوش ها در منطقه ای دیگر همچنان به «کعبه زرتشت» مربوط می شد. رازگشایی از چیستی این بنا اهمیت زیادی برای محققان دارد. اما در متون مطالعه شده هخامنشی ارجاعی به بنا شناسایی نشده و به نظر می رسد که ساسانیان هم به کاربرد آن واقف نبودند.

واکاوی بنا

«کعبه زرتشت» بنایی است با طرحی عجیب؛ بنا مکعب مستطیل شکل عمودی است که هر سمت بدنه اصلی آن ۷, ۲۵متر پهنا و ۱۲۵ متر بلندی دارد. به همراه سه مصطبه زیربنایی و سقف هرمی شکل و تخت بلندی کل «كعبه زرتشت» به حدود ۱۴ متر می رسد.

از مصطبه زیربنایی پلکانی بالا رفته و در ارتفاع ۶٫۳۵ متر در دل بنا، به اتاقکی منتهی می شود که ۳٫۷۰متر پهنا و ۵۷۰متر بلندی دارد. این اتاقک دری دارد به پهنای ۱٫۷۰ متر و بلندی ۱٫۹۰ متر، چنین به نظر می رسد که ورودی بنا دری دو لنگه و به احتمال زیاد سنگی بوده که متاسفانه امروزه به جز سردر و پاشنه های آن اثری باقی نمانده است کعبه زرتشت از بلوک های سنگ آهک روشن ساخته شده است.

 این بلوک ها به شیوه متداول هخامنشی بدون ملاط و با بسته ای فلزی موسوم به ادم چلچله ای به هم متصل شده اند. از ارتفاع ۳متری بدنه به بالا دیواره های بنا با پنجره های کاذب تزئین شده که از سنگ آهک تیره تراشیده و جاگذاری شده اند. اندازه و نحوه قرارگیری این پنجره ها بر روی دیوارهای مختلف فرق می کنند و زمانی که سنگ بنا هنوز روشن و سنگ دیوارها و سقف هنوز تیره بودند، ترکیب جالبی از رنگ ها ایجاد می کردند.

جامونه با تنوعی چشم گیر در موارد پیشنهادی، دست شما را در انتخاب بهترین گزینه درباره  اجاره آپارتمان مبله  باز می گذارد

بیشتر بدانید

خانه بنیادی؟

«کعبه زرتشت» دقیقا روبه روی آرامگاه داریوش دوم هخامنشی در محوطه نقش رستم قرار دارد. جنس مصالح این بنای مکعب مستطیل شکل از سنگ آهک سفید است و ۳۰ پله از جنس سنگ به در ورودی آن می رسد. روی بدنه این بنا سه کتیبه باستانی در شمال، جنوب و شرق آن حکاکی شده که به زبان های ساسانی، پهلوی اشکانی و یونانی است.

یکی از این کتیبه ها منسوب به شاپور اول ساسانی و یکی دیگر به «موید کرتیر» تعلق دارد؛ تنها موبدی که به چنان قدرت و جایگاهی رسید که توانست در کنار شاهان ساسانی کتیبه داشته باشد، ساختمان «کعبه زرتشت» که از رازآمیز ترین بناهای تاریخی ایران است، بسیار دقیق و حساب شده ساخته شده و از نظر معماری بسیار اصولی است.

گرچه از نام و چرایی ساخت این بنا در دوران هخامنشیان چیزی نمی دانیم، اما بنا به آنچه در کتیبه کرتیر بر این بنا حک شده، احتمال دارد که نام آن در دوران ساسانی «بن خانک» به معنای خانه بنیادی باشد، چرا که موبد کرتیر ذکر کرده که این خانه بنیادی به شما تعلق خواهد داشت. گرچه این نام اگر هم درست باشد، تنها مربوط به دوره ساسانی است.

مجله "همشهری سرزمین من"

اگر به دنبال رزرو سریع برای اجاره آپارتمان مبله هستید کافی است با کارشناسان جامونه تماس بگیرید، تا در زمانی اندک، موارد مختلفی برای انتخاب بهتر شما ارسال کنیم

با ما در ارتباط باشید 8 30 50 70 0912

مطالب مرتبط: